Böbrek nakli; kronik son dönem böbrek yetmezliğindeki hastalarımızın en seçkin tedavi yöntemidir.

Böbrek fonksiyonlarının en az %80'inin çeşitli hastalıklar nedeniyle (diabetus mellitus, hipertansiyon vs..) geri dönüşümsüz şekilde kaybeden hastalar yaşamlarını sürdürebilmeleri için ;

• Hemodiyaliz ( haftada birkaç gün makinaya bağlı olarak) veya
  
• Periton diyalizi (ayaktan sürekli periton diyalizi) yaparak hayatlarını idame ettirmeye çalışmaktadırlar.

Diyaliz seçeneği birçok hastaya yaşamsal destek verdiği kadar beraberinde getirebileceği sorunlar açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken seçenektir. Özellikle dolaşım sistemine verdiği zararlar ile haftada iki-üç kez yapıldığında hastanın sosyal yaşantısına olumsuz etkilemesi nedeniyle en iyi tedavi seçeneği olma özelliğini organ nakline kaptırmıştır. Böbrek nakli yapıldığında hastada;

• Böbrek fonksiyonlarının tümü yerine getirilir
  
• Yaşam kalitesi arttırılır
  
• Diyalize göre çok daha uzun bir yaşam süresi sağlanmış olur
  
• Kişinin topluma olan katkısı artar.

Ancak kronik böbrek yetmezliğindeki tüm hastalara nakil yapılamaz. Alıcı hastanın çok iyi bir şekilde sağlık taramasından geçirilerek nakle uygunluk için son karar ilgili hekimlerin oluşturduğu konsey tarafından verilir.

Böbrek;

• Canlı vericiden (anne, baba, kardeş, yeğen, eş, vs..) ya da
  
• Kadavra (beyin ölümü gerçekleşmiş ve organ bağışı yapılmış kişiden) vericisinden alınarak nakil yapılabilir.

Yurdumuzdaki böbrek nakillerinin %70-75'i canlı vericiden sağlanmaktadır. Organ bağışının azlığı başta olmak üzere çok çeşitli nedenlerle kadavra vericisinden böbrek nakli oranı %20-25'tir.

Böbrek nakillerinde dünyanın kabul ettiği yapılması gerekli olan bazı incelemeler ve uyulması gerekli kriterler vardır. Bunlar;

1- Kan Grubu Uyumu: Hasta ve vericinin kan gruplarının değerlendirilmesinde, kan nakli (transfüzyonu) için konulan kurallar geçerlidir; yani hasta ve verici aynı kan grubundan ise nakil (transplantasyon) yapılabilir. Bunun dışında 0 kan grubundan olanlar genel verici, AB kan grubundan olanlar ise genel alıcıdırlar. Rh (negatif veya pozitif) uyumu nakilde önem taşımaz. Kan grubu uygun ise hasta ve vericide yapılacak diğer incelemelere geçilir.

O - O B - AB
A - A O - A
B- B O - B
A - AB

2- Doku Grubu Uyumu: Doku grubu ne kadar iyi uyuşursa transplante edilen (0 mıssmatch) organın yaşam süresinin uzun olacağı açıkça ortadadır. En çok doku uyumu gösteren bir organın çok uygun olmayan (4-6 missmatch uygunsuzluk) bir organa göre beş yıllık bir sürede %40 oranında uzun yaşam şansı vardır. Bu da bize en çok uyan organın daha uzun süre fonksiyone olma ihtimalini ortaya koymaktadır. Kadavra ve yakın akraba vericilerden yapılan nakillerde doku uyumu çok dikkat edilmesi gereken bir parametredir. (Alternatif transplantasyon olarak adlandırılan eşler (spouses) ve unreleted böbrek nakillerinde hastanın başka şansı olmadığı için doku uyumu aranmayabilir)

3-Cross-Match Testi: Hasta ve vericisi (donörü) arasında yapılan cross-match testinin negatif olması gerekmektedir. Bu test pozitif olursa böbrek nakli yapılamaz. Buradaki pozitifliğin IgM veya IgG antikorlarından kaynaklandığının tespiti gerekmektedir. IgM'den kaynaklanan bir pozitiflik varsa böbrek naklinde bir sorun olmaz.

4- Panel Reaktif Antikorlar: PRA'lar kan transfüzyonu, hamilelik ve daha önceki nakillerden kaynaklanabilir. Bu anti-HLA antikorların nakil öncesi mutlaka tespit edilmesi gerekmektedir. Bu antikor tespit edilmezse böbreğin reddi söz konusu olur. PRA'nın çok yüksek olduğu durumlarda ise bu antikorların düşürülmesine yönelik tedaviler uygulanabilir.